Dieta jogina

Kiedy zaczęłam na poważnie praktykować jogę, to odżywiałam się tak jak dotychczas. I przez wiele lat życia z jogą nie czułam potrzeby zmiany diety. Jeśli praktykujesz Ashtangę, to wiesz, że jest to wymagający dla ciała zestaw asan. Zestaw, który powoduje silne pocenie się, bo w ten sposób organizm się oczyszcza. Z tamtych lat pamiętam intensywność potu i jego mocny zapach. Zdarzyło się tak, że wyjechałam do Indii i z konieczności jadłam to, co mi podawali. A było to jedzenie wegetariańskie. Pod koniec pobytu zamówiłam z przyzwyczajenia danie z kurczakiem. I nie mogłam go zjeść – mięso mi już nie smakowało, organizm buntował się przed przyjęciem takiego pożywienia. Wtedy postanowiłam posłuchać mojego ciała i pozostałam przy wegetarianizmie. Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym jest dieta jogina w praktyce?
• Co łączy dietę jogiczną z ajurwedą?
• Czy dieta jogiczna i dieta sattwiczna to to samo?
• Czy jogin musi być weganinem lub wegetarianinem?
• Jak wprowadzać zmiany żywieniowe w zgodzie ze sobą, bez presji i gwałtownych rewolucji?

Dieta jogina – jak wyglądał mój proces?

Przez kolejne pół roku dokonywała się dalsza zmiana moich zwyczajów jedzeniowych. Po tych 6 miesiącach przestałam jeść też ryby. Chcę zwrócić Twoją uwagę na to, że nic nie wydarzyło się z dnia na dzień – to był proces i trwał w swoim tempie. Przez kolejne lata, do tego roku, zachodziła we mnie kolejna zmiana. Kilka miesięcy temu poczułam potrzebę dogłębnego detoksu. Zaczęłam od zielonej diety Yogi Bhajana, a ostatnio przeprowadziłam oczyszczanie wątroby. Dzięki temu, a może poprzez to, przechodzę na dietę wegańską. Czuję, że w tym momencie nadszedł na nią czas. Pamiętaj, że zaczynając praktykę jogi, nie musisz natychmiast, jednego dnia, postanowić o rewolucji w sposobie odżywiania się. Nie idź za modą, tylko słuchaj swojego ciała. Joga nie musi na wstępie równać się wegetarianizmowi czy weganizmowi. Masz się czuć dobrze w swoim ciele i życiu. Słuchaj siebie i podążaj za zmianami, które będą w Tobie zachodzić.

Dlaczego utożsamiamy jogę z wegetarianizmem i weganizmem?

Joga bywa łączona z dietą roślinną, ponieważ jej filozofia opiera się na zasadzie ahimsy, czyli niekrzywdzenia. To podejście obejmuje nie tylko relacje międzyludzkie, ale także stosunek do zwierząt, środowiska i własnego ciała. W praktyce oznacza to wybory, które minimalizują cierpienie i sprzyjają lekkości – fizycznej i mentalnej. Jest to związane z zasadami, jakimi kieruje się jogowe życie – czyli unikanie przemocy, w tym przemocy wobec zwierząt. Obecnie zwierzęta traktowane są jak produkt, jak pozbawiona uczuć „materia”, która stoi niżej w hierarchii niż człowiek. Tymczasem zwierzęta odczuwają ból i emocje jak ludzie. W chwili strachu wydzielają kortyzol, który jest trujący dla naszego ciała. Poprzez niejedzenie mięsa wyrażam mój sprzeciw wobec traktowania zwierząt jak rzeczy, bardzo często z agresją i w karygodny sposób. Kolejna sprawa to lekkość produktów, które spożywamy. O tym, jak dzielimy jedzenie w jogicznym podejściu, mówię więcej w tym filmie:

Dieta jogina a ajurweda

Dieta jogina ma swoje korzenie w ajurwedzie – starożytnej nauce o zdrowiu i równowadze ciała i umysłu. Ajurweda uczy, by jeść pokarm świeży i jak najmniej przetworzony, aby zachować czystość i esencję składników. Filozofia ta postrzega jedzenie jako narzędzie utrzymania równowagi pomiędzy ciałem, umysłem i emocjami. Dlatego dieta jogina nie opiera się wyłącznie na eliminacji określonych produktów, ale na jakości, świeżości i sposobie przygotowania posiłków. Podstawą są produkty pełnoziarniste, zielone warzywa liściaste, zdrowe oleje i delikatne, słodkie przyprawy jak cynamon, kardamon czy koper. Takie jedzenie sattwiczne sprzyja spokojnemu umysłowi i poprawia trawienie, a dzięki temu wspiera zdrowe ciało i pozwala żyć w zgodzie ze sobą i otoczeniem.

Dieta sattwiczna – zasada Trzech Gun

Czym są Trzy Guny w ajurwedzie? Trzy Guny opisują jakości energii, które wpływają na nasze ciało, umysł i sposób funkcjonowania. Każdy produkt spożywczy niesie określoną energię i może wzmacniać spokój, pobudzenie albo ciężkość. W ajurwedzie wyróżniamy trzy rodzajów pożywienia:

• sattwa (czystość i harmonia),
• radżas (stymulacja),
• tamas (ociężałość).

Dieta sattwiczna, charakterystyczna dla jogicznego stylu życia, bazuje na sattwie. Jedzenie sattwiczne to świeże owoce i warzywa, kiełki, produkty pełnoziarniste, orzechy i delikatne przyprawy, takie jak bazylia, kolendra czy kurkuma. Dzięki temu dieta jogina jest lekka, łatwostrawna i sprzyja spokojnemu umysłowi. Z kolei ostre przyprawy i jedzenie tamasowe obciążają ciało i mogą utrudnić praktykę jogi. Nasze jedzenie powinno jak najbardziej mieścić się w grupie sattwicznej. Uzupełniamy dietę o produkty z grupy radżasowej, a unikamy tych z grupy tamasowej. Jeśli chcesz mieć dużo energii, to wybieraj produkty sattwiczne, uzupełnione o radżasowe. Od kiedy przestałam jeść mięso i ryby, nie mam problemu z nadmiernym poceniem się, a tym samym z kwaśnym i drażniącym zapachem potu.

Jak w praktyce stosować zasadę Trzech Gun?

W praktyce dieta jogina nie polega na perfekcyjnym unikaniu wszystkiego, co radżasowe czy tamasowe, lecz na świadomych proporcjach. Sattwa stanowi bazę, radżas uzupełnia energię do działania, a tamas ogranicza się do minimum. Staraj się jeść produkty alkaliczne, które nie zakwaszają organizmu. Znajdziesz je wśród produktów sattwicznych i radżasowych. Zanim zaczniesz jeść, przeanalizuj poniższe informacje i spróbuj wdrożyć je w życie. Spróbuj wpleść w codzienny jadłospis żywność uzdrawiającą. Działaj etapami. Dodawaj produkty z listy żywności uzdrawiającej codziennie i obserwuj reakcje organizmu. Pamiętaj, że nic nie dzieje się z dnia na dzień. Zmiana to proces i podróż. Ciesz się nią.

Czy dieta jogina zapewnia wystarczającą ilość białka?

Tak, przy dobrze zbilansowanej diecie roślinnej możliwe jest pokrycie zapotrzebowania na białko. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że przeciętne zapotrzebowanie dorosłego człowieka wynosi ok. 0,8 g białka na kilogram masy ciała dziennie. Gdy rezygnujesz z mięsa, przygotuj się na to, że zaraz pewnie ktoś Cię zapyta – a co z białkiem? Dobra wiadomość jest taka, że osoba dorosła wcale nie potrzebuje tyle białka, ile powszechnie się uważa. Jeśli nie jesteś w okresie dorastania albo nie pracujesz fizycznie, to norma dziennego spożycia białka zalecana przez WHO jest wystarczająca, a taką ilość dostarczysz sobie, jedząc owoce i warzywa. W praktyce białko pochodzi m.in. z roślin strączkowych, zbóż, orzechów i nasion, a jego przyswajanie poprawia różnorodność diety.

Produkty wspierające dietę jogina – przykładowe grupy

W diecie jogicznej kluczowe znaczenie ma nie tylko to, co jemy, ale też jak często i w jakiej kombinacji. Produkty sattwiczne, które mogą stanowić podstawę diety, to m.in.:

• świeże owoce sezonowe,
• zielone warzywa liściaste,
• pełne ziarna (ryż basmati, owies, kasza jaglana),
• orzechy i nasiona (namoczone),
• łagodne przyprawy: kardamon, kolendra, kurkuma.

Funkcjonowanie ciała na diecie jogicznej

Praktykując dietę jogina, organizm otrzymuje niezbędne substancje odżywcze w naturalnej formie. W diecie jogicznej przeważają produkty roślinne, zdrowe tłuszcze (ghee, oleje roślinne) i świeży nabiał. Dzięki temu metabolizm jest zrównoważony, trawienie lekkie, a układ nerwowy i hormonalny pracują harmonijnie. Równocześnie minimalizujemy spożycie przetworzonych produktów i nadmiaru soli czy cukru, co sprzyja zdrowiu i witalności.

Głos eksperta: co warto wiedzieć przed zmianą diety?

Specjaliści zajmujący się żywieniem podkreślają, że przechodząc na dietę roślinną – także inspirowaną jogą – warto monitorować poziom witaminy B12, żelaza i kwasów omega-3. Badania opublikowane w The American Journal of Clinical Nutrition wskazują, że dobrze zaplanowana dieta roślinna jest bezpieczna na każdym etapie życia, pod warunkiem odpowiedniej suplementacji tam, gdzie jest ona konieczna.

FAQ – najczęstsze pytania o dietę jogina

1. Czy dieta jogina wymaga rezygnacji z mięsa?

Nie, dieta jogina nie narzuca sztywnych zasad ani zakazów. W praktyce wiele osób stopniowo ogranicza mięso, kierując się uważnością i reakcjami własnego ciała, a nie ideologią czy presją otoczenia.

2. Czy dieta jogiczna jest odpowiednia dla osób aktywnych fizycznie?

Tak, może być odpowiednia także dla osób intensywnie trenujących, o ile jest dobrze zbilansowana. Kluczowe jest dostarczenie odpowiedniej ilości energii, białka oraz składników mineralnych wspierających regenerację.

3. Czy dieta sattwiczna jest dietą leczniczą?

Dieta jogiczna, ajurwedyjska lub sattwiczna nie jest dietą terapeutyczną w sensie klinicznym. Może jednak wspierać profilaktykę zdrowotną, równowagę układu nerwowego i trawiennego oraz ogólne samopoczucie.

4. Jak szybko można zauważyć efekty diety jogina?

Pierwsze zmiany, takie jak lżejsze trawienie czy większa stabilność energetyczna, mogą pojawić się po kilku tygodniach. Tempo adaptacji jest jednak indywidualne i zależy od wcześniejszych nawyków żywieniowych oraz stylu życia.

6. Czy dzieci mogą stosować dietę jogina?

Dzieci mogą korzystać z zasad jogicznego odżywiania, takich jak świeżość i naturalność produktów. W przypadku diet eliminacyjnych zawsze warto skonsultować się z dietetykiem, aby zapewnić prawidłowy rozwój.